Türkiyenin En Geniþ Eðitim Portalý

D.HAÇLI SEFERLERÝ

Avrupalýlarýn XI. yüzyýlýn sonlarý ile XIII. yüzyýlýn sonlarý arasýnda Müslümanlarýn elinde bulunan ve Hýristiyanlarca kutsal sayýlan Kudüs ve dolaylarýný geri almak için düzenledikleri seferlere Haçlý Seferleri denmiþtir.
Haçlý Seferlerinin dini. siyasi ve ekonomik nedenleri vardýr.

Dini Nedenler
1  Hýristiyanlarýn kutsal yerleri, özellikle Kudüs'ü Müslümanlardan geri almak istemesi
2  Katolik Kilisesi'nin Ortodoks dünyasýný egemenliðini altýna almak istemesi
3  Fransa'da ortaya çýkan Kluni tarikatýnýn Hýristiyanlarý Müslümanlara karþý kýþkýrtmasý
4  Din  adamlarýnýn  etkisi  ile  Hýristiyanlarda oluþan koyu taassup
5  Papa ve din adamlarýnýn nüfuzlarýný artýrmak istemeleri

Siyasi Nedenler
1    Avrupalýlarýn Türkleri Anadolu, Suriye, Filistin ve Akdeniz'den uzaklaþtýrmak istemesi
2    Türkler karþýsýnda zor durumda kalan Bizans'ýn Avrupa'dan yardým istemesi
3    Senyör ve þövalyelerin macera arzularý

Ekonomik Nedenler
1    Ýslâm dünyasýnýn zenginliði, Avrupa'nýn fakirliði
2    Avrupalýlarýn doðudan gelen ticaret yollarýna hakim olmak istemeleri
3    Avrupa'da toprak sahibi olmayan soylularýn toprak elde etmek istemeleri
4    Avrupalýlarýn doðunun zenginliklerine sahip olmak istemeleri

I.Haçlý Seferi (1096- 1099)
Papa II.Urban ve Piyer Lermit'in çabalarýyla Avrupa'da kalabalýk bir ordu hazýrlanmýþtý. Anadolu'ya ilk gelenler düzensiz gruplardý ve I. Kýlýçarslan tarafýndan yok edilmiþlerdir. Ancak bu grubun ardýndan þövalye, kont ve düklerden oluþan bir ordu Anadolu'ya girdi. Türkiye Selçuklularýnýn merkezi Ýznik kuþatýldý. Kýlýçarslan Ýznik'i boþaltmak zorunda kaldý. Haçlýlara karþý baþarý ile mücadele eden Kýlýçarslan, Haçlýlarý çok kalabalýk olmalarýndan dolayý durduramamýþtýr. Antakya'yý da iþgal eden Haçlýlar, 1099'da Kudüs'ü Fatýmilerden aldýlar. I. Haçlý Seferi sonunda;
• Kudüs Haçlýlarýn eline geçti.
• Ýznik ve Batý Anadolu Bizans'ýn eline geçti.
• Anadolu   Selçuklularý   Ýznik'i   kaybedince Konya'yý baþkent yaptýlar.
• Haçlýlar ellerine geçirdikleri Antakya, Urfa, Trablusþam, Sur, Yafa, Nablus gibi   þehir
  lerde feodalite rejimine dayanan dukalýk ve kontluklar kurdular.

II.Haçlý Seferi (1147-1149)
Musul Atabeyi Ýmadeddin Zengi Urfa'yý 1144'te Haçlýlardan aldý. Ardýndan Halep ve Þam da alýnýnca Kudüs Krallýðý Papa'dan yardým istedi. Papa'nýn çaðrýsý i!e Alman imparatoru III. Konrad ile Fransa Kralý VII. Lui ayrý yollardan Anadolu üzerine sefere çýktýlar.
iki ordu da Anadolu Selçuklularý tarafýndan bozguna uðratýldýlar. Ordularýnýn büyük kýsmýný kaybeden iki kral Þam'a saldýrdýlar fakat baþarýlý olamadýlar.

III.Haçlý Seferi (1189- 1192)
Mýsýr'da devlet kurmuþ olan Selahaddin Eyyûbi, Haçlýlara karþý amansýz bir savaþa tutuþtu. Amacý; Suriye'deki Haçlý üstünlüðüne son vermekti. Selahaddin Eyyûbi bu mücadelesinde baþarýlý olarak 1187'de "Hýttin" denilen yerde Haçlýlarý yendi. Kudüs dahil olmak üzere Suriye'nin büyük bir bölümünü Haçlý istilasýndan kurtardý. Kazanýlan bu zaferler, Avrupa'da duyulunca, her yerde dini propagandalar yapýldý. Alman Ýmparatoru Frederik Barbaros, Fransa Kralý Filip Ogüst ve Ýngiltere Kralý Arslan Yürekli Riþar komutasý altýndaki yeni Haçlý ordularý harekete geçtiler.
Alman Ýmparatoru 100.000 kiþilik ordusu ile Anadolu'ya girmiþ ve Anadolu Selçuklulan'nda taht mücadelesi olmasýndan faydalanarak Silifke'ye kadar gelmiþ, fakat burada boðulunca ordusunun önemli bir bölümü daðýlmýþtýr.
Deniz yoluyla gelen ingiltere Kralý Aslan Yürekli Riþar ve Fransa kralý Filip Ogüst Akka kalesini kuþatarak aldýlar. Bundan sonra iki kralýn arasý açýldý ve Fransa kralý ülkesine döndü. Bölgede iki yýl daha kalan Aslan Yürekli Riþar. Kudüs'ü alamayýnca, Selahaddin Eyyûbi ile Yafa ve Sur arasýndaki bölgenin Haçlýlarda kalmasý ve Haçlýlarýn silahsýz Kudüs'ü ziyaret edebilmeleri þartýyla anlaþma yaparak gen döndü.

IV.Haçlý Seferi (1204)
Eyyûbiler. Haçlýlarla mücadeleye devam ediyorlardý. Filistin'deki Yafa ve sahil þeridindeki bazý kaleler Eyyûbilerin eline geçince Papa bütün Hýristiyanlarý sefere çaðýrdý. Haçlýlar bu defa deniz yolunu kullanmak istediler. Venedik ile anlaþtýlar. Bu sýrada Bizans'ta taht kavgalarý sürüyordu. Ýmparator olmak isteyen Aleksi Angelos Haçlýlardan çeþitli vaadlerle yardým istedi. Papanýn muhalefetine raðmen Ýstanbul'a gelen Haçlýlar tahttan indirilen Ýzak ve oðlu Aleksi'si imparator ilan ettiler ve Ýstanbul'u yaðmaladýlar. Ýstanbul halkýnýn ayaklanarak imparatoru ve oðlunu öldürmesi üzerine Haçlýlar, Ýstanbul'u iþgal ederek Latin Ýmparatorluðu'nu kurdular (1204).
Ýstanbul'dan kaçan Bizans soylularý Ýznik Rum Ýmparatorluðu'nu (1204 - 1261) ve Trabzon Rum Ýmparatorluðu'nu (1204 -1461) kurdular.
Ýznik Rum Ýmparatorluðu 1261 yýlýnda Latin Ýmparatorluðu'nu yýkarak Bizans'ý tekrar canlandýrmýþtýr.

V.Haçlý Seferi (1217-1221)
Papa Avrupa krallarýný Kudüs'ü kurtarmak için yeni bir Haçlý seferine çaðýrdý. Bu çaðrýyý sadece Macar kralý kabul etti. Dalmaçya kýyýlarýndan hareketle Akka'ya gelen Macar kralý, Filistin içlerine sokulmak istemiþ, ancak baþarýsýz olarak geri dönmüþtür. Akka'da kalan Haçlýlar bir ara Dimyat'ý aldýlarsa da Eyyûbilerin sýkýþtýrmasý sonucu Akka'ya geri döndüler.

VI.Haçlý Seferi (1228)
Papa'nýn çaðrýsý üzerine Alman Ýmparatoru II. Frederik, deniz yolu ile Akka'ya geldi (1228). Bu sýrada Eyyûbiler iç mücadeleler ile uðraþýyorlardý.
Haçlýlar bundan yararlanarak Sayda ve Kudüs'ü kuþattýlar. Haçlýlarla baþa çýkamayacaðýný anlayan Eyyûbi Hükümdarý Melik Adil, Haçlýlarýn Kudüs'te serbestçe oturma þartýný kabul ederek on yýllýk bir anlaþma yaptý (1229). Böylece Haçlýlar amaçlarýna ulaþtýlar. Ancak Filistin'e kadar inen Harzemþahlarýn Haçlýlarý yenmesiyle Eyyûbiler Kudüs'ü yeniden ele geçirdiler (1244).

VII.Haçlý Seferleri (1248)
Kudüs tekrar Türklerin eline geçince Papa yeniden Hýristiyanlarý sefere çaðýrdý. Ancak Avrupalýlar seferlerden býkmýþlardý. Sadece Fransa Kralý Sen Lui sefere çýktý. Sen Lui de Eyyûbi Hükümdarý Tu-ranþah'a esir düþtü. Önemli miktarda kurtuluþ parasý vererek Fransa'ya dönebildi.

VIII.Haçlý Seferi (1270)
Fransa Kralý Sen Lui kardeþinin kýþkýrtmalarýyla son Haçlý Seferine çýktý. O sýrada Tunus'tan kalkan Arap korsanlarý doðuya giden Hýristiyan gemilerine zarar veriyordu. Bu yüzden Tunus'a sefer düzenleyen Sen Lui ve ordusunun yarýsý veba salgýný nedeniyle öldü.

Haçlý Seferlerinin Sonuçlarý

Dini Sonuçlar

• Avrupa'da Kiliseye ve din adamlarýna duyulan güven sarsýldý.
• Skolastik düþünce zayýfladý.
• Kilise ve Papanýn otoritesi sarsýldý.

Siyasi Sonuçlar
• Seferler sýrasýnda binlerce Senyör ve þövalyenin çoðu öldü. Sað kalanlarýn bir kýsmý da topraklarýný
kaybetti. Böylece feodalite rejimi zayýfladý.
•Merkazi krallýklar güç kazanmaya baþladýlar.
•Feodalitenin zayýflamasýyla köylüler çeþitli haklar elde ettiler.
•Türklerin batýya doðru ilerleyiþleri bir süre için durdu
•Bizans. Bati Anadolu’daki topraklarýn bir kýsmýný ele geçirdi.
•Haçlýlar ile yapýlan mücadeleler Ýslâm dünyasýný Moðol saldýrýlan karþýsýnda güçsüz
býraktý.

Ekonomik Sonuçlar
• Doðu - batý ticareti geliþti.
• Marsilya, Cenova, Venedik gibi Akdeniz limanlarý önem kazandý.
• Avrupalýlar dokuma, cam ve deri iþleme sanatýný öðrendiler.
• Papalarýn ve krallarýn seferlere mali destek saðlamak için Ýtalyan bankerlerine baþvurmalarý bankacýlýðý geliþtirdi.
• Avrupa'da hayat standartlarý yükseldi. Ticaretle uðraþmaya baþlayan þehir halký zenginleþerek burjuva sýnýfýný oluþturdular.
• Anadolu, Suriye ve Filistin ekonomik bakýmdan zarar gördü.
Teknik Sonuçlar
• Pusula, barut, kaðýt ve matbaa Avrupa'ya götürüldü. Bunlar Avrupa'da bilim ve teknik alanýnda  geliþmelere yol açtý.
• Avrupalýlar Ýslâm Medeniyeti'ni yakýndan tanýdýlar ve faydalandýlar.
• Avrupa'da kültür hayatý canlandý.